Kiss, keep it simple and smart

De pilot vindt plaats op vier kalverhouderijen, die samen representatief zijn voor de blankvleeskalverhouderij. Hier wordt de mest in de stal 1-op-1 verdund met een ammoniakarme, licht aangezuurde vloeistof. Deze vloeistof is afkomstig uit de kalvergierverwerking. Deze verdunde mest veroorzaakt minder ammoniak- en methaanvorming en zorgt zo voor een substantiële emissiereductie, zonder dat ingrijpende stalaanpassingen nodig zijn. De afdelingen variëren van 50 tot 100 dieren, zodat metingen kunnen worden uitgevoerd volgens het protocol voor meting van ammoniakemissie uit huisvestingssystemen in de veehouderij 2013a (met case-controlvergelijking tussen proef- en controleafdelingen).

De kracht

KISS is sterk in eenvoud. Doordat de te nemen maatregel niet om ingrijpende stalaanpassingen gaat, en snel opgestart én weer stopgezet kan worden, blijft de drempel voor deelname laag. Door de volledige aanvoer van de verdunde vloeistof via geregistreerde tanktransporten is de borging en controle uitstekend geregeld. Iedere liter wordt vastgelegd, zodat helder is hoeveel er verdund is en welke emissiereductie dat oplevert.

Door mest te verdunnen met een aangezuurde, ammoniakarme vloeistof daalt de ammoniakconcentratie. Ammoniak lost namelijk beter op in een zuur en waterig milieu, waardoor er minder gasvormige ammoniak vrijkomt. Daarnaast beperkt de verdunning de organische activiteit in de mest en wordt deze vollediger en vaker afgevoerd tijdens iedere productieronde. In combinatie met de lagere pH beperkt dit methaanvorming in de mest.

Tijdens de eerste testfase kwamen enkele praktische uitdagingen aan het licht. De ondiepe mestputten waren vloeistofdicht afgesloten met ronde schuifafsluiters, maar bij het afvoeren van de verdunde mest bleef er toch relatief veel mest in de kelder achter. Daarom wordt in de tweede testronde gekeken of aangepaste, vierkante afsluiters zorgen voor een betere afvoer terwijl de vloeistofdichtheid behouden blijft. 

Ook bleek dat de manier waarop de mest wordt afgevoerd een rol speelt: hoe schoner de put, des te lager de emissies naar verwachting zullen zijn. De uiteindelijke emissiereductie hangt dus samen met de mestverdunning, staluitvoering en het stalmanagement.

De pilot wordt uitgevoerd door SBK (Stichting Brancheorganisatie Kalversector) als penvoerder, in samenwerking met SMG (Stichting Mestverwerking Gelderland), dat de ammoniakarme vloeistof levert en registreert. De projectleiding is in handen van het Calf Expertise Centre onder projectleiding van Jan Schellekens, terwijl advies- en ingenieursbureau TAUW de metingen uitvoert en valideert. De Provincie Gelderland, SBK, SMG en Rabobank financieren het project gezamenlijk. Vier blankvleeskalverhouderijen nemen deel als proeflocatie, ondersteund door betrokken contractgevende bedrijven en dierenartsen die toezien op de gezondheid van de dieren.

Vervolgstappen

De tweede testfase, met deels aangepaste afsluiters en opgeschoonde putten, ging in het vierde kwartaal van 2025 van start op de deelnemende bedrijven. Deze fase duurt ongeveer 28 weken per bedrijf, met enkele weken leegstand tussen de rondes. Na afronding daarvan volgen ter validatie officiële protocolmetingen, die nodig zijn voor erkenning van de maatregel door opname in bijlage 6 van de Omgevingsregeling. Als alles volgens plan verloopt, kan de KISS-maatregel naar verwachting in het voorjaar van 2028 worden goedgekeurd.

Meer weten over deze pilot? Neem dan contact op met het Calf Expertise Centre (CEC): 088-020 6100 / 06-11 81 42 03, of mail je vraag naar a.smits@aeres.nl.